SaoChep.comSao Chép
Hiểu về kiểm tra trùng lặp

Nộp bài vào kho của trường rồi kiểm lại bị báo trùng chính mình: vì sao

Lần kiểm hay lần nộp trước đã lưu bài vào kho, nên lần sau phần mềm coi bản cũ là một nguồn. Cách nhận ra trong báo cáo, cách giải trình và cách phòng từ đầu.

A graduate student sitting on stone steps outside a university building in Ho Chi Minh City, holding a thick bound thesis, seen from the side with face hidden, overcast soft light

Bạn bị báo trùng với chính mình vì một lần kiểm hoặc lần nộp trước đó đã lưu bài vào kho của hệ thống. Từ đó, bản cũ trở thành một nguồn như mọi nguồn khác, và khi bạn nộp bản mới, phần mềm thấy hai văn bản giống nhau gần như hoàn toàn. Phần mềm không biết hai bản là của cùng một người.

Tình huống này rất hay gặp và thường không phải lỗi của người viết. Điều quan trọng là nhận ra nó trong báo cáo, giải trình đúng cách với người có thẩm quyền, và phân biệt nó với trường hợp dùng lại bài đã được chấm điểm hay đã công bố, vốn cần khai báo theo một quy tắc khác.

Cơ chế: kho bài nộp nhớ mọi thứ đi qua nó

Nhiều hệ thống kiểm tra trùng lặp dùng trong giáo dục có một kho riêng chứa bài đã nộp. Mục đích chính đáng: phát hiện bài được dùng lại qua các khoá, hay hai sinh viên ở hai lớp nộp gần như cùng một bài. Khi bài được nộp ở chế độ lưu, toàn bộ văn bản được thêm vào kho và có dấu vân tay để so với mọi bài sau đó.

Vấn đề nằm ở chỗ hệ thống không phân biệt "bài của người khác" với "phiên bản trước của chính bài này". Nó không đọc tên tác giả để bỏ qua; nó chỉ so chữ. Vì vậy nếu bản nháp chương một đã được lưu, rồi bạn nộp cả luận văn hoàn chỉnh, chương một của bản hoàn chỉnh sẽ khớp gần như toàn bộ với bản nháp. Nếu bạn đã kiểm thử cả bài ở chế độ lưu hai tuần trước, lần nộp chính thức có thể ra tỷ lệ rất cao với đúng một nguồn duy nhất.

Một số hệ thống cho phép người quản trị chọn chế độ lưu cho từng lần nộp, hoặc xoá một bài khỏi kho theo yêu cầu. Nhưng điều này phụ thuộc cách cài đặt của từng trường, và người sinh viên thường không nhìn thấy những tuỳ chọn đó.

Những tình huống hay gặp

Sau đây là những con đường phổ biến dẫn đến việc bị báo trùng với chính mình. Nhận ra mình thuộc trường hợp nào giúp giải trình nhanh hơn:

  • Nộp bản nháp qua hệ thống học phần. Giảng viên yêu cầu nộp từng chương hay bản nháp giữa kỳ qua cùng hệ thống, mỗi lần đều được lưu.
  • Người hướng dẫn kiểm giúp ở chế độ lưu. Thầy cô kiểm thử bản gần hoàn chỉnh cho bạn bằng tài khoản giảng viên, không để ý chế độ lưu đang bật.
  • Kiểm thử qua thư viện rồi nộp chính thức. Lần kiểm thử được lưu, lần nộp chính thức báo trùng.
  • Nộp lại sau khi bị trả về. Bài phải sửa và nộp lại; bản bị trả về vẫn nằm trong kho.
  • Bài nhóm. Mỗi thành viên nộp cùng một bài hoặc những phần chồng lên nhau; bài của người nộp sau trùng với người nộp trước.
  • Phát triển từ bài cũ. Tiểu luận môn học phát triển thành khoá luận, khoá luận phát triển thành luận văn, bài hội thảo phát triển thành bài tạp chí.

Năm tình huống đầu là trùng kỹ thuật, không liên quan đến liêm chính. Tình huống cuối cùng cần xem kỹ hơn, như mục dưới đây.

Trùng với bản nháp khác với dùng lại bài đã chấm hay đã công bố

Có một ranh giới cần giữ rõ. Trùng với bản nháp của chính bài đang làm là chuyện kỹ thuật: cùng một bài, chỉ khác phiên bản. Trùng với một bài khác của chính bạn đã được chấm điểm, đã bảo vệ hay đã đăng là chuyện khác: đó là hai sản phẩm học thuật riêng biệt, và việc dùng lại phần nội dung của sản phẩm trước thường phải được khai báo, có khi phải xin phép.

Trong giới học thuật, việc dùng lại bài của chính mình mà không khai báo thường được gọi là tự đạo văn hay xuất bản trùng lặp. Định nghĩa và mức xử lý thuộc về quy định của từng trường và từng tạp chí, nên bài này không đi sâu; điều cần nhớ là cách làm an toàn luôn là khai báo. Ví dụ, nếu luận văn thạc sĩ phát triển từ khoá luận cử nhân, hãy hỏi người hướng dẫn và đọc quy định hiện hành xem có được kế thừa không, kế thừa đến mức nào, và ghi rõ trong bài phần nào kế thừa từ khoá luận, có trích dẫn khoá luận như một nguồn.

Khi đã khai báo đúng, đoạn trùng với bài cũ của bạn trong báo cáo trở thành đoạn trích dẫn có nguồn, và việc giải trình chỉ còn là thủ tục.

Nhận ra trùng với chính mình trong báo cáo

Báo cáo của trường hợp này có hình dạng khá đặc trưng. Tỷ lệ tổng cao bất thường, có khi vượt xa mọi lần trước. Danh sách nguồn có một nguồn đứng đầu chiếm gần như toàn bộ tỷ lệ, các nguồn còn lại rất nhỏ. Nguồn đứng đầu thường được ghi dưới dạng "bài nộp của sinh viên" hay "bài nộp tại" kèm tên trường, đôi khi kèm ngày nộp, nhưng không hiện tên tác giả vì lý do riêng tư.

Để xác nhận, hãy so ngày nộp của nguồn đó với những lần bạn đã nộp hay kiểm thử. Mở các đoạn bị tô màu: nếu đoạn trùng phủ gần như liên tục cả chương, kể cả những chỗ bạn biết chắc là tự viết, gần như chắc chắn đó là bản trước của chính bài. Nếu là bài nhóm, nguồn có thể là bài của bạn cùng nhóm nộp trước.

Một cách kiểm tra thêm là nhìn tỷ lệ của các nguồn còn lại. Nếu bỏ nguồn đứng đầu đi, tỷ lệ còn lại tương đương với lần kiểm trước đó, thì chênh lệch hoàn toàn do bản cũ.

Xử lý từng bước

Khi đã nhận ra, hãy xử lý theo thứ tự sau thay vì vội vàng sửa chữ trong bài, vì sửa chữ để tránh trùng với chính mình là phí công và có thể làm hỏng bài:

  1. Báo ngay cho người hướng dẫn hoặc giảng viên học phần, kèm báo cáo và giải thích ngắn rằng nguồn đứng đầu là bản trước của chính bài.
  2. Cung cấp bằng chứng: ngày nộp bản nháp, thư điện tử gửi bản nháp, ảnh chụp màn hình lần kiểm thử, hoặc xác nhận của người hướng dẫn nếu thầy cô là người đã kiểm giúp.
  3. Đề nghị người có thẩm quyền loại nguồn đó khỏi báo cáo hoặc xoá bản cũ khỏi kho rồi kiểm lại, theo quy trình hiện hành của trường. Nhiều hệ thống cho giảng viên hay quản trị viên làm việc này.
  4. Nếu bài nộp lên hội đồng kèm báo cáo, viết một ghi chú giải trình ngắn đi kèm.
  5. Với trường hợp phát triển từ bài cũ đã chấm hay đã công bố, bổ sung trích dẫn bài cũ trong bài mới và khai báo phần kế thừa theo quy định.

Một ghi chú giải trình có thể viết theo khung: "Nguồn số một trong báo cáo, chiếm khoảng … phần trăm, là bản nháp của chính luận văn này đã nộp qua hệ thống ngày …, theo yêu cầu của học phần hoặc người hướng dẫn. Kính đề nghị loại trừ nguồn này. Sau khi loại trừ, tỷ lệ trùng còn lại khoảng … phần trăm." Ghi chú nên ngắn, chỉ nêu sự việc và bằng chứng.

Phòng từ đầu

Hỏi chế độ lưu trước khi kiểm thử. Khi thư viện hay người hướng dẫn kiểm giúp, hãy hỏi một câu: lần này có lưu bài vào kho không. Nhiều hệ thống có chế độ không lưu dành riêng cho kiểm thử.

Giữ một sổ ghi các lần nộp. Ghi ngày, phiên bản, nộp qua đâu, ai kiểm. Khi cần giải trình, bạn có ngay bằng chứng thay vì lục lại thư cũ.

Thống nhất với nhóm. Bài nhóm nên hỏi giảng viên xem một người nộp đại diện hay mọi người cùng nộp, và cách hệ thống xử lý.

Khai báo kế thừa ngay khi bắt đầu. Nếu đề tài phát triển từ bài cũ, nói với người hướng dẫn từ buổi đầu và ghi rõ trong đề cương. Việc này nhẹ hơn rất nhiều so với giải trình vào phút cuối.

Đừng kiểm thử quá nhiều lần ở chế độ lưu. Mỗi lần lưu là thêm một bản vào kho. Kiểm thử ở chế độ không lưu, hoặc ít lần nhưng đúng lúc.

Góc của người hướng dẫn và thư viện

Người hướng dẫn và cán bộ thư viện là những người giúp sinh viên kiểm thử nhiều nhất, nên cũng là những người có thể phòng tình huống này hiệu quả nhất. Việc đơn giản nhất là kiểm tra chế độ lưu mỗi lần kiểm giúp: kiểm thử bản nháp thì để không lưu, chỉ bản nộp chính thức mới lưu vào kho. Nếu hệ thống không có chế độ không lưu, nên ghi lại mã của lần kiểm thử để sau này loại trừ đúng nguồn đó.

Khi nhận báo cáo có một nguồn đứng đầu là bài nộp cùng trường chiếm gần như toàn bộ tỷ lệ, người chấm nên hỏi sinh viên trước khi kết luận. Một câu hỏi ngắn kiểu "em đã nộp bản nào của bài này qua hệ thống trước đây chưa" thường giải quyết được ngay. Nhiều hệ thống cho phép người có quyền mở xem bài nguồn hoặc yêu cầu đơn vị sở hữu bài đó xác nhận, nhờ vậy phân biệt được bản nháp của chính sinh viên với bài của một người khác.

Ở cấp đơn vị, quy trình kiểm tra trùng lặp tốt thường nói rõ: ai được kiểm thử, kiểm thử ở chế độ nào, khi nào bài được lưu vào kho, và sinh viên đề nghị loại trừ nguồn trùng với chính mình bằng cách nào. Những điều này ghi rõ trong văn bản sẽ tránh được rất nhiều buổi giải trình không cần thiết.

Câu hỏi thường gặp

Bị báo trùng với chính bài mình nộp trước đó có bị coi là đạo văn không?

Nếu đó là bản nháp hay bản trước của cùng một bài thì không, đây là trùng kỹ thuật do kho lưu bài. Bạn cần báo người hướng dẫn kèm bằng chứng và đề nghị loại nguồn đó. Trường hợp dùng lại bài khác đã chấm hay đã công bố thì cần khai báo theo quy định.

Làm sao biết nguồn trùng trong báo cáo là bài của chính mình?

Nguồn thường ghi dạng bài nộp của sinh viên tại trường kèm ngày nộp, chiếm gần như toàn bộ tỷ lệ, và đoạn trùng phủ liên tục cả những chỗ bạn tự viết. So ngày nộp của nguồn với những lần bạn đã nộp hay kiểm thử để xác nhận.

Có xoá được bài đã lưu trong kho của trường không?

Thường người quản trị hệ thống hoặc giảng viên có quyền xoá hay loại trừ một bài, tuỳ cách cài đặt của trường. Sinh viên không tự làm được; hãy đề nghị qua người hướng dẫn hoặc thư viện theo quy trình hiện hành.

Phát triển khoá luận cử nhân thành luận văn thạc sĩ có được không?

Nhiều nơi cho phép kế thừa nhưng yêu cầu khai báo rõ và có phần phát triển mới đáng kể. Hãy đọc quy định hiện hành của trường, trao đổi với người hướng dẫn từ đầu, và trích dẫn khoá luận như một nguồn trong luận văn.

Bài nhóm bị báo trùng giữa các thành viên thì xử lý thế nào?

Báo giảng viên rằng đây là bài nhóm, các nguồn trùng là bài của thành viên cùng nhóm. Lần sau nên hỏi trước cách nộp: một người nộp đại diện hay mỗi người nộp phần riêng, để hệ thống không tính trùng lẫn nhau.

Có nên sửa chữ để tránh trùng với bản nháp của chính mình không?

Không nên. Sửa chữ chỉ vì trùng với chính mình là phí công và có thể làm câu văn kém đi. Cách đúng là giải trình với bằng chứng và đề nghị loại nguồn đó khỏi báo cáo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138