SaoChep.comSao Chép
Văn bản do AI viết

Quy định dùng AI mỗi lớp, mỗi khoa một khác: tra trước khi dùng cho bài nộp

Quy định dùng AI có nhiều tầng: quy chế trường, khoa, đề cương học phần, yêu cầu từng bài. Cách tra theo thứ tự, hỏi khi quy định im lặng, xử lý khi hai nơi nói khác.

Female student on a stone bench in a leafy university courtyard scrolling a phone with a blank display, backpack beside her, dappled morning light, side view, soft greens

Trước khi dùng AI cho bất kỳ bài nộp nào, tra quy định theo thứ tự từ cụ thể đến chung: yêu cầu của chính bài đó, đề cương học phần, hướng dẫn của khoa hoặc chương trình, rồi quy chế của trường. Quy định càng gần bài càng cụ thể và thường là thứ người chấm áp dụng; khi không tìm thấy gì, hỏi giảng viên bằng văn bản và lưu câu trả lời, đừng coi im lặng là cho phép.

Cùng một học kỳ, một sinh viên có thể học ba môn với ba cách đối xử với AI: môn này cấm, môn kia cho dùng có khai báo, môn khác lại yêu cầu dùng AI như một phần bài tập. Không có gì mâu thuẫn ở đây; mỗi môn đánh giá một năng lực khác nhau. Rắc rối chỉ đến khi người học mang thói quen của môn này sang môn kia. Bài này giúp bạn tra đúng chỗ, hỏi đúng cách và lưu lại những gì cần lưu.

Vì sao mỗi lớp, mỗi khoa quy định một khác

Mỗi học phần được thiết kế để đánh giá một năng lực. Môn viết học thuật hay ngữ văn đánh giá khả năng diễn đạt và lập luận bằng lời của người học, nên để AI tạo câu chữ là làm mất chính thứ cần đánh giá. Môn ngoại ngữ có thể cấm dịch máy trong bài viết vì mục tiêu là luyện ngôn ngữ. Môn lập trình có thể cho dùng trợ lý viết mã nhưng yêu cầu giải thích từng đoạn. Môn chuyên ngành gắn với nghề có thể yêu cầu dùng AI để người học làm quen công cụ mà họ sẽ gặp khi đi làm.

Ngoài ra, tốc độ ban hành văn bản ở mỗi nơi khác nhau. Có trường đã có hướng dẫn chung, có khoa tự soạn hướng dẫn riêng, có giảng viên ghi thẳng vào đề cương học phần, có nơi vẫn chưa có gì. Văn bản cũng được sửa khi công cụ thay đổi. Vì vậy thông tin bạn nghe từ khoá trước, từ bạn ở trường khác hay từ chính học kỳ trước có thể đã không còn đúng. Thói quen tốt là tra lại ở đầu mỗi học kỳ, cho từng môn.

Cũng đừng ngạc nhiên khi cùng một giảng viên dạy hai môn lại có hai quy định khác nhau. Điều đó cho thấy quy định được nghĩ theo mục tiêu từng môn, không phải theo sở thích cá nhân. Hiểu được mục tiêu đánh giá của môn giúp bạn tự đoán đúng hướng khi gặp tình huống quy định chưa nói tới, dù vẫn nên hỏi để chắc.

Các tầng văn bản và thứ tự nên tra

Bảng dưới sắp các nguồn quy định từ gần bài nhất tới chung nhất. Tên gọi văn bản cụ thể khác nhau giữa các trường; cột giữa chỉ là nơi thường thấy.

TầngThường nằm ở đâuVì sao quan trọng
Yêu cầu của từng bàiĐề bài, hướng dẫn nộp bài, thông báo trên hệ thống học trực tuyếnCụ thể nhất, có thể chặt hoặc thoáng hơn cả học phần
Đề cương học phầnTài liệu phát buổi đầu, trang học phần trên hệ thống học trực tuyếnLà căn cứ giảng viên dùng khi chấm cả môn
Hướng dẫn của khoa, chương trìnhTrang của khoa, sổ tay sinh viên của chương trình, thông báo của bộ mônQuy định chung cho các môn trong chương trình
Quy chế, hướng dẫn của trườngVăn bản về liêm chính học thuật, quy chế đào tạo, hướng dẫn dùng AI nếu cóKhung chung; các tầng dưới không được trái với khung này
Tạp chí, hội nghị, cuộc thiHướng dẫn tác giả, thể lệÁp dụng khi bài nộp ra ngoài trường, kể cả bài phát triển từ luận văn

Đọc từ trên xuống giúp bạn gặp quy định cụ thể trước. Nhưng nếu một tầng dưới có vẻ trái với tầng trên, đừng tự chọn; xem phần về quy định mâu thuẫn ở dưới.

Ba kiểu quy định thường gặp

Cấm dùng AI cho bài này. Thường gặp ở bài kiểm tra, bài viết đánh giá diễn đạt, bài luyện ngoại ngữ. Cần hiểu phạm vi: cấm cho phần nội dung hay cấm cả công cụ sửa chính tả có tích hợp AI? Nếu không rõ, hỏi. Khi đã cấm, khai báo không làm việc dùng AI trở thành hợp lệ.

Cho dùng có điều kiện. Ví dụ cho dùng để tìm ý, sửa lỗi, nhưng không cho tạo câu chữ; hoặc cho dùng mọi việc nhưng phải khai báo chi tiết. Đây là kiểu phổ biến và cũng dễ hiểu sai nhất, vì ranh giới giữa "tìm ý" và "viết hộ" phụ thuộc vào cách dùng. Đọc kỹ ví dụ đi kèm nếu có.

Yêu cầu dùng AI như một phần bài. Một số bài yêu cầu người học dùng AI, nộp kèm cuộc trò chuyện và phân tích chỗ AI sai hoặc đúng. Ở kiểu này, việc không lưu lịch sử trò chuyện hay không phân tích kết quả mới là thiếu sót.

Chưa có quy định. Không phải kiểu thứ tư mà là trạng thái thiếu thông tin. Các quy định chung về liêm chính, đạo văn, trách nhiệm tác giả vẫn áp dụng, và việc hỏi trước là cách bảo vệ chính bạn.

Tra quy định cho một môn trong mười lăm phút

Làm việc này ở tuần đầu học kỳ, trước khi có bài nộp đầu tiên, sẽ đỡ hơn nhiều so với tra vội vào đêm trước hạn nộp.

  1. Mở đề cương học phần, tìm các mục về đánh giá, liêm chính, công cụ hỗ trợ. Tìm cả các từ "trí tuệ nhân tạo", "AI", "công cụ tạo sinh".
  2. Xem trang học phần trên hệ thống học trực tuyến: thông báo đầu kỳ, hướng dẫn nộp bài, câu hỏi thường gặp của lớp.
  3. Tra trang của khoa hoặc chương trình: sổ tay sinh viên, hướng dẫn viết khoá luận, thông báo về liêm chính học thuật.
  4. Tra văn bản cấp trường về liêm chính học thuật hoặc hướng dẫn dùng AI, chú ý ngày ban hành để biết là bản hiện hành.
  5. Ghi kết quả vào một bảng: tên môn, được dùng việc gì, cấm việc gì, cần khai báo ở đâu, nguồn quy định, ngày tra.
  6. Đánh dấu chỗ chưa rõ để hỏi giảng viên ngay trong tuần đầu.

Bảng tổng hợp này nhỏ nhưng hữu ích suốt học kỳ. Khi có bài nộp mới, mở bảng ra là biết ngay môn đó cho phép gì, không phải lục lại từng văn bản. Nếu học nhóm, chia sẻ bảng cho cả nhóm để mọi người cùng hiểu một cách, và cập nhật ngay khi giảng viên thông báo thay đổi.

Khi quy định im lặng hoặc mơ hồ: hỏi thế nào

Gửi email cho giảng viên phụ trách học phần, ngắn gọn, nêu đúng việc định làm. Một email mẫu: "Kính gửi thầy/cô, em là [họ tên], lớp [tên lớp]. Em đọc đề cương học phần nhưng chưa thấy nội dung về việc dùng công cụ AI. Cho bài tiểu luận giữa kỳ, em dự định dùng AI để kiểm lỗi chính tả và nhờ góp ý phản biện cho dàn ý, toàn bộ nội dung do em tự viết. Em xin hỏi thầy/cô những việc này có được phép không và nếu được thì cần khai báo ở đâu. Em cảm ơn thầy/cô."

Email như vậy có ba ưu điểm: cho giảng viên biết bạn quan tâm tới liêm chính, nêu cụ thể việc định làm nên câu trả lời cũng cụ thể, và để lại văn bản lưu. Tránh hỏi chung chung "em có được dùng AI không", vì câu trả lời sẽ chung chung tương ứng. Lưu câu trả lời vào cùng thư mục bài làm. Nếu giảng viên trả lời trực tiếp trên lớp, ghi lại ngày và nội dung, hoặc gửi email xác nhận lại ngắn gọn những gì đã nghe.

Khi hai nơi nói khác nhau

Đôi khi đề cương học phần cho phép một việc mà hướng dẫn của khoa có vẻ hạn chế, hoặc người hướng dẫn luận văn nói một đằng còn văn bản của chương trình ghi một nẻo. Nguyên tắc chung là văn bản cấp dưới không được trái với văn bản cấp trên, nhưng bạn không phải người phân xử. Cách an toàn là nêu sự khác biệt với người phụ trách gần nhất, kèm trích dẫn hai nguồn, và xin hướng dẫn bằng văn bản.

Trong lúc chờ, làm theo quy định chặt hơn. Nếu sau đó được xác nhận được phép làm theo quy định thoáng hơn, bạn chỉ mất chút thời gian; ngược lại, nếu đã làm theo quy định thoáng mà hoá ra sai, hậu quả lớn hơn nhiều. Với bài nộp ra ngoài trường như bài báo, hội nghị, quy định của nơi nhận bài áp dụng cho bài đó, kể cả khi trường cho phép nhiều hơn. Khi chuyển một phần luận văn thành bài báo, đọc lại hướng dẫn tác giả và viết lại câu khai báo theo mẫu của tạp chí.

Những tình huống dễ quên tra

Một số tình huống không nằm trong suy nghĩ thường ngày về "bài nộp", nhưng vẫn có quy định áp dụng.

  • Bài kiểm tra trực tuyến làm ở nhà. Thường có quy định riêng, có khi cấm mọi công cụ ngoài tài liệu được phép.
  • Bài thuyết trình và slide. Ảnh minh hoạ, bố cục do AI tạo có thể cần khai báo như văn bản.
  • Bài nhóm liên môn. Nếu bài được chấm cho hai môn, quy định chặt hơn của hai môn thường là quy định an toàn để theo.
  • Báo cáo thực tập. Ngoài quy định của trường còn có quy định của nơi thực tập về dữ liệu nội bộ; nhiều nơi cấm đưa tài liệu công ty vào công cụ AI công cộng.
  • Đơn xin học bổng, thư giới thiệu bản thân. Đơn vị cấp học bổng có thể có yêu cầu riêng về việc tự viết.

Ở mọi tình huống, khi đưa tài liệu vào công cụ AI, che thông tin cá nhân của bạn và người khác, số liệu nội bộ, tài liệu chưa công bố.

Câu hỏi thường gặp

Đề cương học phần không nhắc tới AI thì có được dùng không?

Không nên mặc định là được. Quy định chung của trường về liêm chính học thuật vẫn áp dụng, và có thể khoa đã có hướng dẫn riêng. Tra các tầng văn bản còn lại, rồi gửi email hỏi giảng viên việc cụ thể bạn định làm và lưu câu trả lời.

Giảng viên cho phép miệng trên lớp thì có cần văn bản không?

Nên có văn bản xác nhận. Gửi một email ngắn ghi lại nội dung giảng viên đã nói, ghi ngày, để có bản lưu. Nếu sau này có hiểu lầm hoặc người chấm khác xem bài, email này giúp làm rõ rằng bạn đã hỏi và làm đúng hướng dẫn.

Môn này cho dùng AI thì môn khác cũng được dùng như vậy không?

Không. Mỗi học phần đánh giá năng lực khác nhau nên quy định có thể khác hẳn nhau trong cùng học kỳ. Tra riêng cho từng môn, ghi vào bảng tổng hợp quy định của học kỳ, và kiểm lại khi có bài nộp mới.

Công cụ sửa chính tả có tích hợp AI có tính là dùng AI không?

Tuỳ cách quy định của từng nơi. Một số nơi phân biệt sửa chính tả với tạo nội dung, nơi khác tính mọi công cụ có AI. Nếu công cụ viết lại câu chứ không chỉ sửa lỗi, khả năng cao là bị tính. Khi chưa rõ, hỏi và khai báo.

Báo cáo thực tập có cần theo quy định dùng AI của nơi thực tập không?

Có, ở phần liên quan đến dữ liệu và tài liệu của nơi thực tập. Nhiều tổ chức không cho đưa tài liệu nội bộ vào công cụ AI công cộng. Bạn cần tuân thủ cả quy định của trường về bài nộp và quy định của nơi thực tập về thông tin.

Quy định thay đổi giữa học kỳ thì áp dụng bản nào?

Thường văn bản sẽ nói rõ thời điểm có hiệu lực. Nếu không rõ bài đang làm theo bản cũ hay bản mới, hỏi giảng viên phụ trách. Lưu lại cả hai bản và ngày bạn đọc chúng, phòng khi cần giải thích vì sao đã làm theo cách đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138