SaoChep.comSao Chép
So sánh hai văn bản

So sánh hai bản hợp đồng trước khi ký: tìm điều khoản bị sửa, thêm hoặc bớt

Trước khi ký, so bản đối tác gửi lại với bản hai bên đã thống nhất để không sót chỗ bị sửa lặng lẽ. Cách chọn bản gốc, đưa về cùng định dạng và lập danh sách thay đổi.

Two Vietnamese business people sitting across a glass meeting table in Ho Chi Minh City, a closed folder and a fountain pen between them, late afternoon light, wide side shot

Cách so sánh hai bản hợp đồng trước khi ký là lấy bản hai bên đã thống nhất lần cuối làm bản gốc, đưa bản đối tác gửi lại để ký về cùng định dạng chữ, rồi chạy chức năng so sánh văn bản để máy đánh dấu mọi chỗ thêm, bớt, đổi. Từ kết quả đó, lập một danh sách thay đổi ngắn gọn, hỏi lại bên kia những chỗ chưa được báo, và chỉ ký khi mọi chỗ khác biệt đều đã được giải thích.

Việc so sánh này chỉ trả lời câu hỏi “bản sắp ký khác bản đã bàn ở đâu”. Nó không trả lời câu hỏi điều khoản đó có lợi hay bất lợi, có đúng luật hay không. Phần đó thuộc về người có chuyên môn pháp lý: với hợp đồng quan trọng, bạn nên mang danh sách thay đổi đi hỏi luật sư, ví dụ hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, và tra văn bản pháp luật hiện hành áp dụng cho loại hợp đồng của mình.

Vì sao bản sắp ký có thể khác bản đã bàn

Phần lớn trường hợp, chỗ khác biệt xuất hiện không phải vì ai cố ý. Hợp đồng qua tay nhiều người: bộ phận kinh doanh, kế toán, pháp chế, người ký. Mỗi người sửa một chút trên bản của mình, có người bật theo dõi thay đổi, có người không. Đến lúc gom lại để in ký, bản cuối có thể lấy từ một tệp trung gian chưa có những chỉnh sửa đã thống nhất, hoặc ngược lại có thêm những chỉnh sửa chưa từng được trao đổi.

Cũng có khi thay đổi được đưa vào lặng lẽ, kèm lời nhắn rất nhẹ như “đã hoàn thiện câu chữ”. Bạn không cần nghi ngờ mọi đối tác, nhưng cũng không nên dựa vào lời nhắn. Thói quen an toàn là: bản nào sắp ký thì đem so với bản đã chốt, bất kể ai gửi và gửi kèm lời gì.

Rủi ro lớn nhất nằm ở những thay đổi nhỏ về hình thức nhưng lớn về nghĩa: một con số, một mốc ngày, một chữ “và” thành “hoặc”, một câu “trừ trường hợp” được thêm vào cuối điều. Đọc lướt bằng mắt gần như không bắt được những chỗ này trong một hợp đồng hai chục trang, còn máy so sánh bắt được trong vài giây.

Xác định đúng bản gốc và bản cần so

Chọn sai bản gốc thì kết quả so dù đúng kỹ thuật cũng vô ích. Trước khi bấm nút, trả lời rõ mấy câu sau.

  1. Bản nào là bản hai bên đã thống nhất lần cuối? Thường là tệp gửi kèm thư xác nhận, hoặc bản có ghi chú “đã chốt” trong buổi họp. Tìm lại thư đó, tải đúng tệp đính kèm, đừng lấy bản đang nằm sẵn trên máy vì có thể đã bị sửa tiếp.
  2. Bản nào là bản sẽ đem ký? Nếu đối tác gửi tệp PDF để in ký, đó là bản cần so, không phải tệp Word họ gửi trước đó.
  3. Có phụ lục, bảng giá trị, danh mục hàng hoá đính kèm không? Phụ lục cũng là một phần hợp đồng, phải so cả phụ lục chứ không chỉ phần thân.
  4. Có bao nhiêu vòng trao đổi? Nếu đã qua nhiều vòng, lưu tất cả các bản theo thứ tự ngày, đặt tên có số vòng, để khi cần có thể so từng cặp liền nhau.

Một mẹo nhỏ: ngay khi hai bên chốt một bản, lưu bản đó thành PDF và ghi ngày giờ vào tên tệp. Bản PDF đó là mốc cố định để so, không ai vô tình sửa được.

Đưa hai bản về cùng định dạng trước khi so

Hai bản hợp đồng thường không cùng định dạng: bản đã chốt là tệp Word, bản để ký là tệp PDF, có khi là bản scan có chữ ký nháy. Để máy so được chính xác, cả hai phải là chữ có thể chọn, cùng một chuẩn chữ tiếng Việt. Với tệp PDF xuất trực tiếp từ phần mềm soạn thảo, có thể mở bằng Word hoặc dùng chức năng chuyển PDF sang Word; với bản scan, phải qua bước nhận dạng chữ trước.

Sau khi chuyển, đọc lướt bản chuyển để xem có lỗi dấu, lỗi xuống dòng, chữ số bị nhận nhầm hay không. Nhận dạng chữ hay nhầm số 1 với chữ l, số 0 với chữ O, và hay làm rơi dấu thanh. Những lỗi này sẽ hiện thành “thay đổi” trong kết quả so, làm danh sách dài ra; quan trọng hơn, chúng có thể che mất một thay đổi thật nằm cùng chỗ.

Nếu không thể chuyển chính xác, cách thay thế là so trực tiếp hai tệp PDF bằng phần mềm đọc PDF có chức năng so sánh, hoặc in hai bản ra và dò từng trang theo từng điều. Cách nào cũng được, miễn là có một phép đối chiếu đầy đủ chứ không chỉ đọc lướt.

Những chỗ hay bị sửa mà dễ sót

Bảng dưới liệt kê các loại chỗ thay đổi thường gặp khi so hai bản hợp đồng. Mục đích chỉ là giúp bạn biết nhìn vào đâu; còn việc đánh giá thay đổi đó nên chấp nhận hay không, hãy hỏi người có chuyên môn.

Loại chỗ thay đổiVì sao dễ sót khi đọc bằng mắtCách soát khi so
Con số, đơn vị, số tiền viết bằng số và bằng chữMắt đọc theo trí nhớ, nhất là số nhiều chữ sốBật so theo ký tự; đối chiếu số viết bằng số với số viết bằng chữ
Mốc ngày, thời hạn, số ngày báo trướcNgày tháng nằm rải rác ở nhiều điềuTìm mọi chỗ nhắc tới cùng một thời hạn, xem có đổi đồng bộ không
Từ nối: và, hoặc, trừ, nếu, chỉMột chữ ngắn đổi nghĩa cả câuĐọc lại nguyên câu chứa chữ bị đổi, không chỉ chữ đó
Định nghĩa ở đầu hợp đồngÍt ai đọc lại phần định nghĩaThay đổi ở định nghĩa ảnh hưởng mọi điều dùng thuật ngữ đó
Tên, địa chỉ, người đại diện, số tài khoảnNằm ở phần đầu, dễ bị coi là thủ tụcSo từng ký tự với giấy tờ gốc của bên kia
Phụ lục, danh mục, bảng đính kèmHay bị bỏ khỏi phạm vi soSo riêng từng phụ lục với bản phụ lục đã chốt

Ngoài các chỗ khác biệt, nên nhìn kỹ cả những điều biến mất. Một điều bị xoá trọn vẹn đôi khi chỉ hiện thành một vạch gạch ngang ngắn trong kết quả, dễ bị lướt qua hơn một đoạn thêm mới.

Lập danh sách thay đổi và hỏi lại bên kia

Đừng gửi nguyên tệp so sánh dày đặc màu cho đối tác hay cấp trên. Hãy lập một bảng ngắn ba cột: vị trí (điều, khoản), nội dung bản đã chốt, nội dung bản để ký. Mỗi dòng là một thay đổi về nghĩa; những thay đổi thuần câu chữ như sửa lỗi chính tả có thể gom chung một dòng ghi chú. Bảng này là công cụ trao đổi, giúp hai bên nói về cùng một chỗ, không bị lạc trong tệp dài.

Gửi bảng kèm câu hỏi trung tính: “Qua đối chiếu, các điểm dưới đây khác với bản hai bên đã thống nhất ngày… Đề nghị quý bên xác nhận đây là thay đổi chủ ý hay do nhầm bản.” Lời lẽ như vậy giữ được quan hệ, không buộc tội ai, và buộc mọi thay đổi phải được nói rõ. Thực tế nhiều thay đổi sẽ được bên kia rút lại vì đúng là nhầm bản.

Với những thay đổi được xác nhận là chủ ý, đó là lúc cần đánh giá nội dung. Nếu thay đổi chạm tới trách nhiệm, phạt, bồi thường, chấm dứt hợp đồng hay giải quyết tranh chấp, hãy mang bảng thay đổi đi hỏi luật sư, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, trước khi ký. Luật áp dụng có thể đã thay đổi so với lần ký hợp đồng tương tự trước đây, nên đừng dựa vào trí nhớ hay mẫu cũ.

Soát lần cuối ngay trước buổi ký

Kể cả khi đã so kỹ từ hôm trước, khoảng thời gian từ lúc so tới lúc ký vẫn có thể phát sinh một bản khác. Vài bước ngắn dưới đây giúp chắc rằng thứ đặt trên bàn ký đúng là thứ đã so.

  1. Hỏi rõ bản in mang tới buổi ký được in từ tệp nào, gửi lúc nào. Nếu khác tệp đã so, so lại tệp đó trước khi ngồi vào bàn.
  2. Đếm số trang, số điều, số phụ lục của bản in và đối chiếu với tệp đã so. Thiếu hoặc thừa một trang là dấu hiệu bản in khác bản điện tử.
  3. Dò lại những chỗ đã được thống nhất sửa trong vòng trao đổi cuối: con số, mốc ngày, tên người đại diện. Đây là những chỗ dễ bị in từ bản cũ nhất.
  4. Xem trang cuối và trang chữ ký: tên các bên, chức danh người ký, số bản hợp đồng, ngôn ngữ bản có giá trị nếu có hai thứ tiếng.
  5. Sau khi ký, chụp hoặc scan đủ mọi trang ngay trong ngày, lưu cùng tệp so sánh và bảng thay đổi vào hồ sơ hợp đồng.

Các bước này mất mười lăm phút, rẻ hơn rất nhiều so với việc phát hiện sai khác sau khi hợp đồng đã có hiệu lực. Nếu ở buổi ký có ai đề nghị sửa thêm “một chút” bằng tay trên bản in, hãy ghi rõ chỗ sửa, các bên ký nháy cạnh chỗ sửa, và cân nhắc hỏi ý kiến người có chuyên môn trước khi đồng ý.

Bảo mật khi so hợp đồng bằng công cụ trực tuyến hoặc AI

Hợp đồng chứa tên, địa chỉ, số tài khoản, giá trị giao dịch và nhiều điều khoản mà hai bên đã cam kết giữ kín. Tải nguyên văn lên một trang so sánh trực tuyến lạ hoặc dán vào một trợ lý AI công cộng là đưa những thông tin đó lên máy chủ của bên thứ ba, nơi bạn không kiểm soát được việc lưu trữ. Nhiều hợp đồng còn có điều khoản bảo mật cấm chính việc này.

Ưu tiên dùng phần mềm soạn thảo trên máy để so sánh. Nếu buộc phải dùng công cụ trực tuyến hoặc AI, thay tên các bên, số tiền, số tài khoản bằng ký hiệu chung trước khi đưa lên, và đọc chính sách lưu trữ dữ liệu của công cụ đó. Trong cơ quan, doanh nghiệp, hỏi bộ phận phụ trách công nghệ thông tin xem công cụ nào được phép dùng cho tài liệu mật.

Sau khi so xong, xoá các bản trung gian khỏi thư mục tải về, chỉ giữ bản đã chốt, bản đã ký và một tệp so sánh lưu hồ sơ ở nơi lưu trữ chính thức của đơn vị. Bản hợp đồng rải rác trên nhiều máy cá nhân là một nguồn rò rỉ khó kiểm soát.

Câu hỏi thường gặp

Bên kia gửi bản PDF để ký, so với bản Word đã chốt thế nào?

Chuyển bản PDF sang dạng chữ có thể chỉnh sửa bằng chức năng mở PDF của phần mềm soạn thảo, rồi dùng chức năng so sánh như với hai tệp Word. Nếu PDF là bản scan, phải nhận dạng chữ trước và soát lại lỗi dấu, lỗi số. Không chuyển được thì so trực tiếp hai PDF hoặc dò từng trang.

So sánh hợp đồng có giúp biết điều khoản nào bất lợi không?

Không. Phép so chỉ chỉ ra chỗ hai bản khác nhau. Việc đánh giá điều khoản có lợi hay bất lợi, có đúng quy định hay không cần người có chuyên môn pháp lý. Mang bảng thay đổi đi hỏi luật sư, ví dụ hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, và tra văn bản hiện hành.

Có cần so cả phụ lục hợp đồng không?

Có. Phụ lục, danh mục hàng hoá, bảng giá trị đính kèm thường là một phần không tách rời của hợp đồng. Thay đổi trong phụ lục có thể quan trọng không kém thân hợp đồng nhưng hay bị bỏ khỏi phạm vi so. So riêng từng phụ lục với bản phụ lục đã chốt.

Phát hiện chỗ bị sửa mà bên kia không báo thì nên nói thế nào?

Gửi bảng liệt kê vị trí, nội dung cũ, nội dung mới và đề nghị bên kia xác nhận là thay đổi chủ ý hay nhầm bản. Lời lẽ trung tính giữ được quan hệ, và trong nhiều trường hợp đó đúng là nhầm bản. Chỉ ký khi mọi chỗ khác đã được giải thích rõ.

Dán hợp đồng vào trợ lý AI để so có an toàn không?

Có rủi ro, vì nội dung được gửi lên máy chủ của bên cung cấp dịch vụ và hợp đồng có thể có điều khoản bảo mật. Ưu tiên công cụ so sánh trên máy. Nếu vẫn dùng AI, thay tên, số tiền, số tài khoản bằng ký hiệu chung và chỉ dùng công cụ được đơn vị cho phép.

Ký nháy từng trang có thay được việc so sánh không?

Ký nháy giúp chứng minh trang nào thuộc bản đã ký, nhưng không phát hiện được nội dung trang đó đã bị sửa so với bản thống nhất. Hai việc bổ trợ nhau: so sánh trước để chắc nội dung đúng, ký nháy sau để khoá bản đã ký.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138