SaoChep.comSao Chép
Văn bản tiếng Việt và chuẩn bị tệp

Bảng biểu, công thức, chú thích hình được tính thế nào trong tỷ lệ trùng lặp

Chữ trong bảng và chú thích hình thường được tính vào tỷ lệ trùng, công thức và hình ảnh thì phần lớn bị bỏ qua. Hiểu cách máy đọc để trình bày đúng và ghi nguồn đầy đủ.

An engineering student in a Vietnamese university lab sketches a hand drawn grid on graph paper beside a calculator and ruler, bright fluorescent light, top down angle

Trong hầu hết phần mềm kiểm trùng, chữ trong bảng và chú thích hình được tính như chữ thường; công thức gõ bằng trình soạn công thức thường bị bỏ qua hoặc đọc thành chuỗi ký hiệu khó khớp; hình ảnh, kể cả sơ đồ có chữ, phần lớn không được đọc. Cách tính cụ thể khác nhau theo phần mềm và tuỳ chọn của người kiểm.

Biết điều này để làm hai việc: đọc đúng những đoạn tô màu trong bảng, chú thích; và nhớ rằng phần máy không đọc vẫn phải ghi nguồn đầy đủ, vì người chấm đọc cả bài. Phần dưới đi qua từng thành phần, những lỗi ghi nguồn hay gặp, và cảnh báo về việc biến bảng chữ thành ảnh để né kiểm.

Máy trích chữ từ tệp như thế nào

Trước khi so, phần mềm phải lấy chữ ra khỏi tệp. Với đoạn văn thường, việc này đơn giản. Với bảng, phần mềm đọc lần lượt từng ô theo hàng hoặc theo cột, nối thành chuỗi; ranh giới giữa các ô có thể bị mất, nên chữ của hai ô liền nhau dính thành một câu không có nghĩa. Với chú thích hình, chữ được lấy như một đoạn ngắn. Với công thức, tuỳ cách gõ: công thức gõ bằng ký tự thường được đọc như chữ, công thức tạo bằng trình soạn công thức thường được lưu dưới dạng đối tượng riêng mà nhiều phần mềm bỏ qua.

Hình ảnh, bao gồm biểu đồ xuất từ phần mềm thống kê, sơ đồ chụp lại, ảnh màn hình, thường không được đọc vì phần mềm kiểm trùng ít khi chạy nhận dạng chữ trên hình. Một số dịch vụ có so hình ảnh với kho ảnh, nhưng đó là phép so khác và không tính vào tỷ lệ chữ.

Điều này giải thích vì sao báo cáo có thể tô màu cả một bảng tên biến, danh sách tiêu chí, hay một chú thích hình ngắn, trong khi phần công thức dày đặc bên cạnh không có màu nào.

Bảng biểu: những đoạn khớp hay gặp

Bảng tên biến, thang đo. Bảng liệt kê các biến, câu hỏi khảo sát, thang đo mượn từ nghiên cứu trước thường khớp gần nguyên văn với nguồn. Đây là điều bình thường khi bạn dùng lại thang đo đã kiểm định, miễn là ghi rõ nguồn của thang đo ở tên bảng hoặc chú thích dưới bảng.

Bảng số liệu thống kê lấy từ nguồn công bố. Phần chữ như tên chỉ tiêu, đơn vị, tên vùng khớp với nguồn và với các bài khác dùng cùng nguồn. Ghi nguồn số liệu ngay dưới bảng là bắt buộc, kể cả khi bạn đã tự tính lại hay sắp xếp lại.

Bảng tổng hợp lý thuyết, so sánh các khái niệm. Bảng loại này nếu chép từ giáo trình hay luận văn khác sẽ khớp thành từng mảng lớn. Nếu bảng là do bạn tự tổng hợp từ nhiều nguồn, chữ trong ô sẽ rời rạc khớp với nhiều nơi; nếu chép nguyên một bảng, toàn bộ khớp với một nguồn. Người chấm nhìn kiểu khớp là biết.

Bảng kết quả của chính bạn. Bảng hồi quy, bảng tần suất do bạn chạy thường chỉ khớp ở tên biến và các cụm cố định. Nếu bảng kết quả khớp nguyên văn với nguồn khác, đó là dấu hiệu đáng lo về số liệu chứ không chỉ về trùng lặp.

Công thức: máy bỏ qua nhưng người chấm thì không

Công thức toán học, công thức tính chỉ số, phương trình mô hình thường là kiến thức chung của ngành hoặc lấy từ một tác giả cụ thể. Với công thức chung, như cách tính trung bình hay một phương trình cơ bản trong giáo trình, không cần ghi nguồn cho từng chỗ. Với mô hình hay cách tính do một tác giả đề xuất, phải ghi nguồn dù phần mềm không đọc công thức.

Phần chữ đi kèm công thức, như đoạn giải thích các ký hiệu, mới là nơi hay bị báo trùng. Đoạn “trong đó, Y là…, X là…” chép từ nguồn sẽ khớp. Bạn có thể giữ cách gọi ký hiệu, nhưng nên viết lời giải thích theo cách dùng của đề tài mình, và ghi nguồn mô hình.

Đừng nghĩ rằng vì máy bỏ qua công thức nên chương phương pháp chép công thức của người khác là an toàn. Hội đồng ngành kỹ thuật, kinh tế đọc công thức kỹ hơn đọc chữ, và nhận ra ngay một mô hình quen thuộc không được ghi tên tác giả.

Chú thích hình và nguồn của hình

Chú thích hình ngắn, thường chỉ một hai dòng, nên khớp với nguồn là dễ hiểu nếu hình đó lấy từ tài liệu khác. Điều quan trọng là chú thích phải ghi nguồn: “Nguồn: tác giả, năm” với hình lấy nguyên, hoặc “Nguồn: người viết điều chỉnh từ tác giả, năm” với hình bạn đã vẽ lại hay sửa đổi.

Sơ đồ khung lý thuyết là chỗ hay bị bỏ quên. Nhiều người vẽ lại khung của một nghiên cứu trước bằng công cụ vẽ, vì là hình nên phần mềm không đọc, và quên ghi nguồn. Khi hội đồng nhận ra khung đó quen mặt, việc thiếu nguồn bị coi nghiêm như chép chữ.

Ảnh chụp, bản đồ, biểu đồ lấy từ trang web hoặc ấn phẩm khác còn có thêm vấn đề quyền tác giả khi bài được công bố rộng rãi. Với luận văn nộp trường, ghi nguồn là đủ trong phần lớn trường hợp; với bài báo hay sách, hãy đọc quy định của nơi xuất bản về việc dùng lại hình.

Đừng biến bảng chữ thành ảnh để né kiểm trùng

Vì phần mềm không đọc chữ trong hình, có người chụp bảng tổng quan, đoạn định nghĩa, thậm chí cả trang văn rồi chèn vào bài dưới dạng ảnh. Đây là mánh lách, và hệ quả cũng như các mánh khác: nhiều phần mềm báo tỷ lệ trang có hình bất thường, người chấm thấy một bảng chữ dạng ảnh ngay khi lướt qua, và cố ý né kiểm thường bị coi là gian lận.

Ngoài ra, bảng chữ dạng ảnh còn làm bài kém chất lượng: không tìm kiếm được, không sao chép được, hiển thị mờ khi in, không đọc được bằng phần mềm hỗ trợ người khiếm thị. Nhiều quy định trình bày luận văn yêu cầu bảng phải là bảng thật trong tệp soạn thảo.

Nếu một bảng của bạn khớp nhiều với nguồn vì bạn dùng lại thang đo hay số liệu, cách đúng là giữ bảng dạng chữ, ghi nguồn rõ, và giải trình khi cần. Nếu bảng khớp vì bạn chép bảng tổng quan của người khác, cách đúng là tự tổng hợp lại theo cách tổ chức của mình.

Bảng, hình của nhóm nghiên cứu hoặc nơi thực tập

Một tình huống hay gặp: bảng số liệu, sơ đồ quy trình bạn dùng lấy từ báo cáo nội bộ của cơ quan nơi thực tập, hoặc từ đề tài chung của nhóm nghiên cứu mà bạn là thành viên. Những tài liệu đó có thể đã được người khác đưa vào khoá luận, bài báo trước bạn, và phần mềm sẽ báo trùng với họ.

Ghi nguồn vẫn là việc đầu tiên: “Nguồn: báo cáo của đơn vị thực tập, năm…” hoặc “Nguồn: số liệu của đề tài…, nhóm nghiên cứu…”. Nếu bạn được phép dùng tài liệu nội bộ, hãy hỏi đơn vị có cần che tên, che số liệu nhạy cảm không trước khi đưa vào bài và trước khi tải bài lên phần mềm kiểm trùng bên ngoài.

Với dữ liệu chung của nhóm, nên thống nhất trong nhóm ai dùng phần nào, mỗi người phân tích theo góc riêng, và cùng ghi một cách trích nguồn. Khi báo cáo trùng chỉ ra bảng của bạn giống bảng của bạn cùng nhóm, bạn có sẵn lời giải trình rõ ràng: cùng nguồn dữ liệu, đã ghi nguồn, phân tích khác nhau.

Tóm lược: thành phần nào được tính, cần làm gì

Bảng dưới tổng hợp cách các thành phần thường được xử lý. Cách tính cụ thể tuỳ phần mềm và tuỳ chọn của người kiểm; hãy đọc hướng dẫn của nơi kiểm bài.

Thành phầnThường được tính?Việc của người viết
Chữ trong bảngCóGhi nguồn bảng, tự tổng hợp bảng lý thuyết
Chú thích hình, tên bảngCóGhi nguồn trong chú thích
Công thức gõ bằng trình soạn công thứcThường khôngGhi nguồn mô hình của tác giả cụ thể
Đoạn giải thích ký hiệuCóViết theo đề tài của mình, ghi nguồn mô hình
Hình ảnh, sơ đồ, biểu đồThường khôngGhi nguồn hình, không chuyển chữ thành ảnh
Phụ lụcTuỳ quy địnhĐọc quy định nơi nhận; ghi nguồn mẫu phiếu, thang đo

Phụ lục là phần hay gây bất ngờ: bảng hỏi khảo sát dùng lại, mẫu biểu, văn bản đính kèm có thể làm tỷ lệ tăng mạnh nếu được tính. Hỏi trước xem nơi nhận có kiểm phụ lục không.

Soát bảng, hình, công thức trước khi kiểm

Danh sách ngắn dành riêng cho các thành phần phi văn bản, làm sau khi đã soát phần chữ.

  1. Mỗi bảng có tên bảng và dòng nguồn ngay dưới, ghi rõ lấy nguyên, điều chỉnh, hay của người viết.
  2. Mỗi hình có chú thích và nguồn; sơ đồ khung vẽ lại cũng ghi nguồn gốc.
  3. Mô hình, công thức của tác giả cụ thể được ghi tên tác giả ở đoạn giới thiệu.
  4. Không có bảng chữ, đoạn văn nào chèn dưới dạng ảnh.
  5. Bảng là bảng thật trong tệp, không dùng hộp văn bản xếp thành bảng.
  6. Đã biết phụ lục có được tính vào kiểm trùng ở nơi nhận hay không.

Sau khi kiểm, nếu thấy cả một bảng tô màu, mở nguồn được báo để xem: là thang đo đã ghi nguồn thì ghi chú để giải trình, là bảng tổng quan chép lại thì tổ chức lại.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm kiểm trùng có đọc chữ trong bảng không?

Có, phần lớn phần mềm trích chữ trong bảng và so như chữ thường, đôi khi nối chữ của các ô liền nhau. Vì thế bảng tên biến, thang đo, bảng tổng quan hay bị tô màu. Ghi nguồn bảng rõ ràng giúp giải trình dễ dàng.

Công thức toán học có bị tính vào tỷ lệ trùng không?

Công thức gõ bằng trình soạn công thức thường bị bỏ qua, công thức gõ bằng ký tự thường thì có thể được đọc. Dù máy không đọc, công thức hay mô hình của tác giả cụ thể vẫn phải ghi nguồn, vì người chấm đọc kỹ phần này.

Hình ảnh lấy từ nguồn khác có cần ghi nguồn không?

Có. Phần mềm không đọc hình không có nghĩa là hình không cần nguồn. Ghi trong chú thích hình là lấy nguyên hay điều chỉnh từ tác giả nào. Sơ đồ khung lý thuyết vẽ lại cũng phải ghi nguồn gốc.

Chuyển bảng thành ảnh để giảm trùng có được không?

Không nên. Đây là mánh né kiểm, thường bị phát hiện qua cảnh báo của phần mềm hoặc khi người chấm lướt bài, và có thể bị coi là gian lận. Bảng chữ dạng ảnh còn làm bài kém chất lượng và có thể vi phạm quy định trình bày.

Bảng hỏi khảo sát trong phụ lục bị báo trùng thì làm sao?

Nếu bảng hỏi dùng lại thang đo của nghiên cứu trước, ghi rõ nguồn thang đo và giải trình khi cần. Hỏi trước xem nơi nhận có tính phụ lục vào kiểm trùng không, vì mỗi nơi một quy định.

Bảng số liệu tự tính từ nguồn thống kê có cần ghi nguồn không?

Có, ghi nguồn số liệu gốc ngay dưới bảng và nói rõ là người viết tính toán hoặc tổng hợp từ nguồn đó. Phần chữ như tên chỉ tiêu có thể khớp với nhiều bài khác dùng cùng nguồn, điều đó bình thường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138